Sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarını döşeyen dokunun iltihaplanmasıdır. Burun iç yüzeyi de çoğu zaman birlikte etkilendiği için tıbbi olarak rinosinüzit adı kullanılır. Burun tıkanıklığı, burun veya geniz akıntısı, yüzde basınç hissi ve koku almada azalma görülebilir.
Akut ve kronik sinüzitin süreleri kadar oluşum mekanizmaları ve tedavileri de farklıdır. Uzun süren her burun yakınması bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez; yalnızca baş ağrısı bulunması da sinüzit tanısı koydurmaz.
Akut sinüzit nedir?
Akut sinüzit çoğunlukla soğuk algınlığı gibi viral bir enfeksiyonla başlar ve birkaç hafta içinde düzelir. Daha az sayıda hastada bakteriyel enfeksiyon gelişebilir. Burun akıntısının sarı veya yeşil olması tek başına antibiyotik gerektiğini göstermez.
Yakınmaların 10 gün veya daha uzun süre düzelmeden devam etmesi ya da başlangıçta iyileşirken yeniden belirgin kötüleşmesi, bakteriyel sinüzit olasılığını artırır. Bununla birlikte şiddetli belirtiler veya komplikasyon şüphesi varsa bu süre beklenmeden değerlendirme yapılmalıdır. Tanıda belirtilerin bütünü ve hastalığın seyri önemlidir.
Kronik sinüzit nasıl anlaşılır?
Burun tıkanıklığı, burun veya geniz akıntısı, yüzde basınç ve koku azalması belirtilerinden en az ikisinin 12 hafta veya daha uzun sürmesi kronik rinosinüziti düşündürebilir. Bu belirtilerden en az biri tıkanıklık veya akıntı olmalıdır. Tanının, muayene, endoskopi veya uygun durumlarda tomografi bulgularıyla desteklenmesi gerekir.
Kronik sinüzit, yalnızca tedavi edilmemiş bir akut enfeksiyonun devamı olarak düşünülmemelidir. Burun polipleri, astım ve başka etkenlerle ilişkili uzun süreli bir iltihabi süreç olabilir. Tedavi bu nedenle çoğu zaman düzenli bakım ve takip gerektirir.
Muayene ve tomografi ne zaman gerekir?
Yakınmaların süresi, önceki tedaviler, alerji ve astım öyküsü sorgulanır. Endoskopik muayene, burun içindeki salgıları, polipleri ve sinüslerin açıldığı bölgeleri değerlendirmeye yardımcı olur. Tek taraflı, özellikle kötü kokulu akıntıda diş kaynaklı sorunlar gibi başka nedenler de araştırılabilir.
Komplikasyonsuz akut sinüzitte tomografi rutin olarak gerekli değildir. Kronik hastalığın değerlendirilmesinde, farklı bir hastalıktan şüphelenildiğinde veya cerrahi planlanırken kullanılabilir. Tomografide görülen hafif doku kalınlaşması tek başına ameliyat nedeni değildir. Baş ağrısının ön planda olduğu kişilerde migren gibi diğer olasılıklar da dikkate alınır.
Akut sinüzitte antibiyotik şart mıdır?
Viral enfeksiyonlarda antibiyotik yarar sağlamaz. Ağrı kontrolü, uygun burun bakımı ve bazı hastalarda burun spreyi yakınmaları hafifletebilir. Bakteriyel sinüzit düşünülen, genel durumu iyi ve komplikasyon bulgusu olmayan bazı erişkinlerde, yeniden değerlendirmeye ulaşım sağlanarak yakın izlem seçilebilir.
Antibiyotik kararı hastalığın ağırlığına, ek hastalıklara ve takip koşullarına göre verilir. Başlanan tedaviye rağmen kötüleşme olursa veya birkaç gün içinde beklenen düzelme başlamazsa yeniden değerlendirme gerekir. Evde kalan antibiyotiği kullanmak ya da ilacı kendi kendine değiştirmek uygun değildir.
Kronik sinüzit nasıl tedavi edilir?
Tuzlu suyla burun yıkaması ve kortizon içeren burun spreyleri tedavinin temel seçenekleri arasındadır. Eşlik eden polip, alerji veya astım da ele alınır. Antibiyotikler, her kronik sinüzit hastasında sürekli ya da rutin kullanılan bir tedavi değildir; gereklilik ayrıca değerlendirilir.
Burun yıkamasında hazır steril ürünler veya uygun tuz karışımıyla hazırlanmış güvenli su kullanılmalıdır. Yıkama cihazına doğrudan musluk suyu konulmamalıdır; steril, distile ya da kaynatılıp soğutulmuş su kullanılmalıdır. Cihazın temizliği de önemlidir.
Uygun tedaviye rağmen yaşam kalitesini belirgin etkileyen hastalıkta endoskopik sinüs cerrahisi düşünülebilir. Cerrahi sonrası ilaç ve burun bakımının sürdürülmesi gerekebilir; ameliyat kararı yakınmalar, muayene ve görüntüleme birlikte değerlendirilerek verilir.
Hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?
Göz çevresinde belirgin şişlik veya kızarıklık, görme azalması, çift görme, göz hareketlerinde ağrı veya kısıtlılık gelişirse acil değerlendirme gerekir. Şiddetli ve alışılmadık baş ağrısı, ense sertliği, bilinç değişikliği veya nörolojik belirtiler de bekletilmemelidir. Bu bulgular, enfeksiyonun sinüslerin dışına yayılması açısından değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Burun Polipleri; Endoskopik Sinüs Cerrahisi; Koku Alma Bozuklukları; Alerjik Nezle