Geniz, burun boşluğunun arkasında ve boğazın üst bölümünde bulunan bölgedir. Tıpta nazofarenks olarak adlandırılır. Orta kulağın havalanmasını sağlayan östaki tüplerinin açıklıkları da bu bölgede yer alır. Geniz kanseri, bu bölgedeki dokulardan gelişen kötü huylu bir hastalıktır.
Çocuklarda sık görülen geniz eti büyümesi farklı bir durumdur. Erişkinde genizde kitle saptanması halinde ise oluşumun niteliği muayene ve gerekli incelemelerle belirlenmelidir. Yalnızca burun tıkanıklığının bulunması kanser olduğu anlamına gelmez.
Hangi belirtiler görülebilir?
Boyunda ağrısız ve kalıcı bir şişlik, ilk fark edilen bulgu olabilir. Tek taraflı burun tıkanıklığı, tekrarlayan burun kanaması, kulakta dolgunluk, çınlama veya işitme azalması görülebilir. Daha ileri durumlarda baş ağrısı, çift görme, yüz bölgesinde uyuşma veya başka sinir bulguları ortaya çıkabilir.
Bu belirtiler daha sık başka nedenlerle de oluşabilir. Ancak açıklanamayan, kalıcı veya giderek artan yakınmalar değerlendirilmelidir. Özellikle boyun kitlesine tek taraflı kulak ya da burun yakınmalarının eşlik etmesi önemlidir; ağrı olmaması muayene gereksinimini ortadan kaldırmaz.
Kulak yakınmalarıyla ilişkisi
Genizdeki bir oluşum, östaki tüpünün çalışmasını etkileyerek orta kulakta sıvı birikmesine neden olabilir. Bu durum kulakta tıkanıklık ve işitme azalması şeklinde hissedilebilir. Kulak muayenesinde saptanan sıvının kaynağını anlamak için geniz bölgesinin de incelenmesi gerekebilir.
Erişkinde yeni başlayan, açıklanamayan veya kalıcı tek taraflı orta kulak sıvısı, geniz değerlendirmesini gerektirebilir. Bu bulgu tek başına kanser göstergesi değildir; nedenin araştırılması için bir işarettir. Yalnızca kulaktaki sıvıya yönelik tedaviyle yetinilip altta yatan neden gözden kaçırılmamalıdır.
EBV ve diğer riskler
Epstein–Barr virüsü, yani EBV, bazı geniz kanseri türleriyle ilişkilidir. Bununla birlikte EBV çok yaygındır ve virüsle karşılaşan insanların büyük çoğunluğunda geniz kanseri gelişmez. Aile öyküsü, coğrafi köken ve bazı çevresel etkenler de riski etkileyebilir.
EBV antikorunun pozitif olması tek başına geniz kanseri tanısı değildir. Seçilmiş hastalarda kanda EBV DNA ölçümü değerlendirme ve takipte kullanılabilir; bu test muayenenin ve gerekli doku incelemesinin yerine geçmez.
Tanı nasıl konur?
Burundan ilerletilen ince bir endoskopla geniz incelenir. Şüpheli alandan alınan biyopsinin patolojik değerlendirmesiyle tanı netleştirilir. Boyundaki lenf bezlerinden de gerekli olduğunda örnek alınabilir. Örnekleme yöntemi ve anestezi ihtiyacı hastaya göre belirlenir.
Manyetik rezonans ve bilgisayarlı tomografi, tümörün çevre dokulara yayılımını ve lenf bezlerini değerlendirmeye yardımcı olur. Bazı hastalarda PET-BT gibi ek incelemeler gerekir. Bu süreçte hastalığın evresi belirlenerek tedavi planı oluşturulur.
Tedavide hangi yöntemler kullanılır?
Geniz kanserinde radyoterapi temel tedavi yöntemlerinden biridir. Erken evrede bazı hastalarda tek başına, diğer hastalarda kemoterapiyle birlikte uygulanabilir. Kemoterapinin radyoterapiden önce veya onunla birlikte verilmesi hastalığın özelliklerine göre planlanır.
Cerrahi, ilk tedavide çoğunlukla temel yöntem değildir. Tedavi sonrası kalıcı veya tekrarlayan hastalıkta seçilmiş hastalar için cerrahi, yeniden ışınlama ya da ilaç tedavileri değerlendirilebilir. Bu kararlar önceki tedaviler ve hastalığın yaygınlığı dikkate alınarak uzman ekip tarafından verilir.
Tedavi sonrası takip ve günlük yaşam
Ağız kuruluğu, tat değişikliği, diş sorunları, yutma güçlüğü ve işitme değişiklikleri tedavi sırasında veya sonrasında görülebilir. Ağız ve diş bakımı, beslenme desteği ve gerekli rehabilitasyon planlanır. Tedavi alanına göre tiroit işlevleri gibi uzun dönem etkiler de takip edilir.
Yeni boyun şişliği, artan kulak veya burun yakınmaları, çift görme ya da yüz uyuşması kontrol tarihi beklenmeden bildirilmelidir. Durmayan belirgin kanama veya ciddi solunum güçlüğünde 112 aranmalıdır. Takip programı hastalığın durumuna ve tedavinin etkilerine göre kişiselleştirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Orta Kulakta Sıvı Birikmesi; Boyunda Lenf Bezi Büyümesi; Burun Tıkanıklığı; Baş ve Boyun Kanserleri Hakkında Genel Bilgiler