İşitme kaybı, sesleri daha az duymanın yanında konuşmaları anlamakta zorlanma şeklinde de ortaya çıkabilir. Özellikle kalabalık ortamlarda söylenenleri kaçırmak, televizyonun sesini yükseltmek veya karşıdakinden sık sık tekrar etmesini istemek ilk belirtiler arasında olabilir. Kayıp tek kulakta ya da iki kulakta bulunabilir; yavaş ilerleyebileceği gibi aniden de başlayabilir.
İşitme testleri, kaybın derecesini ve hangi bölümden kaynaklandığını anlamaya yardımcı olur. Muayene ve test sonuçları birlikte değerlendirilerek ilaç, cerrahi, işitme cihazı veya başka destek seçeneklerinden hangisinin uygun olduğu belirlenir.
İşitme kaybı neden olur?
Sesin dış veya orta kulaktan iç kulağa iletilmesini zorlaştıran sorunlar iletim tipi işitme kaybı oluşturur. Kulak kiri, orta kulakta sıvı, kulak zarı deliği ve kemikçik hastalıkları bu gruba örnektir. Nedene yönelik tedaviyle işitmede düzelme sağlanabilir; her hastalık aynı yöntemle tedavi edilmez.
İç kulak veya işitme siniriyle ilişkili kayıplar sensörinöral, yani sinirsel işitme kaybı olarak adlandırılır. Yaşlanma, gürültü, bazı ilaçlar ve genetik etkenler rol oynayabilir. İletim ve sinirsel kaybın birlikte bulunmasına mikst işitme kaybı denir. Bu ayrım, yalnızca kişinin ne kadar az duyduğuna bakılarak yapılamaz.
Hangi belirtiler değerlendirme gerektirir?
- Konuşmaları duyduğu hâlde kelimeleri seçememe.
- Gürültülü ortamlarda veya telefonda belirgin zorlanma.
- Bir kulağın diğerinden daha az duyması.
- İşitme değişikliğine çınlama, dolgunluk veya dengesizliğin eşlik etmesi.
- İşitme güçlüğü nedeniyle konuşmalardan ve sosyal ortamlardan uzaklaşma.
Saatler içinde veya birkaç gün içinde gelişen işitme azalmasında aynı gün KBB değerlendirmesi gerekir. Bu durumun kulak kirine bağlı olduğu düşünülerek beklenmemelidir. Yavaş gelişen kayıplarda da değerlendirmeyi sürekli ertelemek, günlük iletişimde yaşanan güçlüğün uzamasına neden olabilir.
Muayenede neler değerlendirilir?
Şikâyetin başlangıcı, gürültüye maruz kalma, kullanılan ilaçlar, geçirilmiş enfeksiyonlar, ameliyatlar ve ailede işitme kaybı bulunması sorgulanır. Kulak yolu ile kulak zarı incelenir. Gerektiğinde önce muayeneyi engelleyen kir temizlenir veya aktif enfeksiyon değerlendirilir.
Önceki işitme testlerini ve ilaç listesini görüşmeye getirmek yararlıdır. İşitmede en çok hangi ortamda zorlanıldığını anlatmak, tedavinin günlük ihtiyaçlara göre planlanmasını kolaylaştırır.
Hangi işitme testleri yapılır?
Saf ses odyometrisi, farklı incelikteki seslerin hangi düzeyde duyulduğunu ölçer. Kulaklıkla yapılan hava yolu ölçümü ile kemik yolu ölçümü karşılaştırılarak kaybın türü anlaşılmaya çalışılır. Sonuçlar odyogram adı verilen grafikte gösterilir.
Konuşma testleri, sözcüklerin hangi düzeyde duyulduğunu ve ne kadarının doğru anlaşıldığını değerlendirir. Aynı derecede kaybı bulunan iki kişinin konuşmayı anlama becerisi farklı olabilir. Bu nedenle yalnızca tek bir işitme yüzdesine odaklanmak yeterli değildir.
Timpanometri, kulak zarının hareketi ve orta kulağın basınç özellikleri hakkında bilgi verir. Tek başına işitmenin ne kadar iyi olduğunu göstermez. Gerektiğinde otoakustik emisyon veya işitsel beyin sapı yanıtı gibi ek testlerden yararlanılır. Test seçimi yaşa, şikâyete ve muayene bulgularına göre yapılır.
Tedavi nasıl planlanır?
Tedavi, kaybın nedenine ve iletişimi ne kadar etkilediğine göre belirlenir. Bazı iletim sorunları tedavi edilebilirken, kalıcı kayıplarda uygun işitme cihazları ve işitsel rehabilitasyon öne çıkar. İleri kayıplarda implant değerlendirmesi gerekebilir. Tek taraflı veya belirgin asimetrik kayıplarda, bulgulara göre görüntüleme istenebilir; her hastaya MR çekilmesi gerekmez.
İşitme desteği kadar iletişim alışkanlıkları da önemlidir. Konuşurken yüz yüze olmak, ortam gürültüsünü azaltmak ve anlaşılmayan cümleyi farklı kelimelerle tekrarlamak yararlı olabilir. Gürültülü işlerde uygun koruyucu kullanmak ve yüksek sesle dinleme süresini azaltmak, kalan işitmenin korunmasına yardımcı olur.
İşitme testi öncesinde hazırlık gerekir mi?
Çoğu standart işitme testi için özel bir hazırlık gerekmez. Kullanılan işitme cihazı varsa görüşmeye getirilmelidir. İnternet üzerinden yapılan kısa testler fikir verebilir; kulak muayenesinin ve uygun koşullarda gerçekleştirilen odyolojik değerlendirmenin yerini tutmaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Ani İşitme Kaybı; Kulak Çınlaması; İşitme Cihazları ve Koklear İmplant; Çocuklarda İşitme Kaybı ve İşitme Taramaları