Bademcik ameliyatı, tıbbi adıyla tonsillektomi, boğazın iki yanında bulunan bademciklerin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Erişkinlerde en sık gündeme gelme nedenlerinden biri, günlük yaşamı belirgin etkileyen tekrarlayıcı bademcik enfeksiyonlarıdır. Bunun dışında hava yolunu daraltan büyüme, bazı apse durumları veya şüpheli doku değişiklikleri nedeniyle de düşünülebilir.
Her boğaz ağrısı bademcikten kaynaklanmadığı için ameliyat kararı yalnızca yakınmanın sık olmasına dayanmaz. Beklenen yarar, iyileşme döneminin yükü ve olası riskler birlikte değerlendirilir.
Tekrarlayan enfeksiyonda ameliyat kararı nasıl verilir?
Atakların gerçekten bademcik iltihabı olup olmadığı, sıklığı, ağırlığı, uygulanan tedaviler ve işe ya da eğitime devamı ne ölçüde engellediği önemlidir. Bazı kılavuzlarda son bir yılda en az yedi, son iki yılın her birinde en az beş veya son üç yılın her birinde en az üç belirgin atak değerlendirme ölçütü olarak kullanılır.
Bu sayılar herkese aynı biçimde uygulanan zorunlu ameliyat kuralları değildir. Belgelenmiş ataklar, yaşam kalitesi ve apse gibi komplikasyonlar dikkate alınır. Bazı hastalarda izlem uygun olabilirken, ağır veya komplikasyonlu hastalıkta daha farklı bir karar gerekebilir.
Ameliyattan ne kadar yarar beklenir?
Uygun seçilmiş, tekrarlayan akut tonsilliti olan erişkinlerde ameliyat boğaz ağrılı günleri ve enfeksiyonların yaşam üzerindeki etkisini azaltabilir. Bununla birlikte bademcikler alındıktan sonra da viral farenjit veya başka nedenlerle boğaz ağrısı gelişebilir. Ameliyat, gelecekte hiç boğaz ağrısı olmayacağı anlamına gelmez.
Bademcik büyümesinin uyku apnesine katkısı varsa uyku testi ve hava yolunun diğer bölgeleri de değerlendirilir. Yalnızca bademcik boyutuna bakılarak uyku apnesinin ameliyatla tamamen düzeleceği söylenemez.
Ameliyat öncesinde neler değerlendirilir?
Kanama öyküsü, kullanılan ilaçlar, alerjiler ve ek hastalıklar sorgulanır. Kan sulandırıcılar ve takviyeler dahil bütün ürünler cerrahi ekibe bildirilmelidir; ilaçlar kendiliğinden kesilmemelidir. Anestezi değerlendirmesi ve gerekli tetkikler kişinin sağlık durumuna göre planlanır.
Eve dönüş, ilk günlerde destek verecek bir yakının bulunması ve gerektiğinde sağlık kuruluşuna ulaşım önceden düzenlenmelidir. İşten ayrılma süresi ve fiziksel etkinliğe dönüş, yapılacak işlem ve kişinin işine göre görüşülür.
Ameliyat nasıl yapılır?
İşlem genellikle genel anestezi altında, ağız içinden gerçekleştirilir; boyunda dış kesi yapılmaz. Bademciklerin çıkarılması ve kanamanın kontrolü için farklı cerrahi araçlar kullanılabilir. Yöntem, klinik duruma ve cerrahın değerlendirmesine göre seçilir.
Taburculuk zamanı kanama kontrolü, sıvı alımı, ağrı, ek hastalıklar ve takip koşullarına bağlıdır. Bazı hastalar aynı gün taburcu olabilirken bazı hastalarda yatış gerekir. Her hasta için aynı süreyi önceden kesinleştirmek mümkün değildir.
İyileşme döneminde neler beklenir?
Boğaz ağrısı erişkinlerde belirgin olabilir ve kulağa vurabilir. İlk günlerde artıp daha sonra azalması mümkündür. İyileşme çoğunlukla yaklaşık iki haftalık bir süreç gerektirir; işe ve ağır egzersize dönüş cerrahi ekibin önerisine göre yapılır.
Ameliyat alanındaki beyaz veya sarımsı örtü çoğu zaman normal iyileşme dokusudur; tek başına enfeksiyon belirtisi değildir ve kazınmamalıdır. Ağız kokusu geçici olarak artabilir. Önerilen ağrı tedavisi düzenli kullanılmalı, sıvı alımı ve beslenme sürdürülmelidir. Besin kıvamı ve seçimi için verilen ameliyat sonrası plana uyulmalıdır.
Kanama olursa ne yapılmalı?
Kanama ilk saatlerde veya takip eden iki hafta içinde gelişebilir. Ağızdan taze kan ya da pıhtı gelmesi, miktarı az olsa ve kendiliğinden dursa bile acil değerlendirme gerektirir. Dik oturup hafif öne eğilin; kanı yutmayın. Yeniden ameliyat gerekebileceği için değerlendirilene kadar yiyip içmeyin ve kendiniz araç kullanmayın.
Yoğun kanama, nefes güçlüğü, baygınlık veya belirgin halsizlikte 112 aranmalıdır. Ayrıca ağrıya rağmen sıvı alamama, belirgin idrar azalması, yüksek veya devam eden ateş durumunda sağlık kuruluşuyla iletişime geçilmelidir. Kanama, susuz kalma, enfeksiyon ve anesteziyle ilişkili riskler ameliyat öncesinde kişiye özel olarak açıklanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Boğaz Ağrısı ve Bademcik İltihabı; Bademcik Taşları ve Ağız Kokusu; Erişkinlerde Horlama ve Uyku Apnesi; Yutma Güçlüğü