Orta kulakta çekiç, örs ve üzengi adı verilen üç küçük kemikçik bulunur. Bu yapılar, kulak zarına gelen ses titreşimlerini iç kulağa aktarır. Kemikçiklerden birinin hasarlanması, aralarındaki bağlantının bozulması veya hareketlerinin kısıtlanması ses iletimini azaltabilir.
Kemikçiklerin ses iletme işlevini yeniden düzenlemeye yönelik ameliyat ossiküloplasti olarak adlandırılır. Amaç, mevcut iç kulak işlevinden daha iyi yararlanılmasını sağlamaktır. Uygunluk kararı, yalnızca işitme kaybının miktarına göre değil, orta kulağın sağlığı ve hastanın ihtiyaçlarıyla birlikte verilir.
Kemikçikler neden hasarlanır?
Kronik orta kulak iltihabı ve kolesteatom, kemikçiklerde aşınmaya veya bağlantı kaybına neden olabilir. Travma, daha önce geçirilmiş ameliyatlar ve bazı doğuştan gelen yapısal farklılıklar da rol oynayabilir. Bazen kemikçikler bütün görünmesine rağmen yeterince hareket edemez.
Otosklerozda üzenginin sabitlenmesi de iletim sorununa yol açar; ancak bu hastalıkta uygulanan ameliyatın yaklaşımı farklıdır. Bu nedenle her kemikçik ameliyatı aynı işlem olarak düşünülmemelidir. Sorunun yeri ve niteliği muayene ile işitme testleri üzerinden değerlendirilir.
Hangi belirtiler ve testler yol gösterir?
En belirgin yakınma işitme azalmasıdır. Eşlik eden kulak hastalığına göre akıntı, çınlama veya dolgunluk bulunabilir. Kemikçik hasarı tek başına her zaman ağrı oluşturmaz. Bazı hastalarda kulak zarı dışarıdan bakıldığında sağlam görünebilir.
Saf ses odyometrisinde hava ve kemik yolu ölçümleri karşılaştırılarak ses iletimindeki kayıp değerlendirilir. Konuşma testleri, işitmenin günlük iletişim açısından nasıl etkilendiğini anlamaya yardımcı olur. Kulak zarı, orta kulak ve varsa önceki ameliyat alanı ayrıntılı incelenir.
Seçilmiş hastalarda temporal kemik tomografisi istenebilir. Kemikçiklerin hareketi ve onarım için uygun koşullar bazen ameliyat sırasında daha net anlaşılır. Bu nedenle işlem öncesinde olası seçenekler ve planın değişebileceği durumlar görüşülür.
Onarım nasıl yapılır?
Hasarın yerine göre kişinin kendi kemikçiği yeniden şekillendirilebilir veya uygun bir protez kullanılabilir. Titanyum gibi malzemelerden yapılmış küçük protezler, kulak zarı ile iç kulağa açılan iletim sistemi arasında bağlantı kurmaya yardımcı olur. Protezin türü, sağlam kalan yapıların durumuna göre seçilir.
Kulak zarında delik varsa aynı ameliyatta zar onarımı da yapılabilir. İşlem kulak kanalından veya kulak çevresindeki bir kesiden gerçekleştirilebilir. Mikroskop, endoskop veya her ikisi kullanılabilir. Kullanılan araçtan çok, hastalığa uygun ve sağlam bir onarım planı önemlidir.
Her zaman ilk ameliyatta yapılabilir mi?
Aktif hastalık, yaygın kolesteatom veya orta kulakta uygun olmayan iyileşme koşulları varsa önce hastalığın temizlenmesi gerekebilir. İşitme onarımı daha sonraki bir ameliyata bırakılabilir. Bu yaklaşım, tedavi hedeflerinin aşamalı olarak ele alınmasıdır.
Ameliyat öncesinde enfeksiyonun durumu, kulak zarının yapısı ve orta kulağın havalanması değerlendirilir. Yalnızca işitme amacıyla cerrahi düşünülen kişilerde uygun işitme cihazları veya seçilmiş durumlarda kemiğe iletim sağlayan sistemler alternatif olabilir. Kolesteatom gibi hastalıkların tedavi ihtiyacı ise ayrıca ele alınır.
Beklenen yarar ve riskler nelerdir?
Ossiküloplasti, iletim tipi kaybı azaltabilir; fakat iç kulak kaynaklı kaybı düzeltmez. İşitmenin tamamen normal olması veya cihaz ihtiyacının ortadan kalkması garanti edilemez. Sonuç, mevcut hasarın yanı sıra iyileşme sürecinden de etkilenir.
Protezin yer değiştirmesi, onarımın işlevini kaybetmesi, enfeksiyon ve işitmede beklenen artışın olmaması görülebilir. Tat duyusunda değişiklik ve baş dönmesi gelişebilir. Seyrek olarak işitmenin belirgin kötüleşmesi veya yüz sinirinin etkilenmesi mümkündür. Gerektiğinde yeniden cerrahi veya farklı işitme desteği görüşülebilir.
Ameliyat sonrası süreç nasıldır?
Kulaktaki tampon, şişlik ve iyileşme nedeniyle başlangıçta sesler boğuk duyulabilir. İşitmenin son durumu, iyileşme tamamlandıktan sonra planlanan testlerle değerlendirilir. Tampon kendiliğinden çıkarılmamalı; kulağın kuru tutulması ve reçete edilen ilaçların kullanımıyla ilgili önerilere uyulmalıdır.
Ağır kaldırma, zorlayıcı egzersiz, yüzme ve uçuşa dönüş zamanı cerrahi ekiple netleştirilmelidir. Artan ağrı, ateş, yeni yüz güçsüzlüğü, şiddetli baş dönmesi veya ani işitme kötüleşmesi gelişirse kontrol beklenmeden başvurulmalıdır. Düzenli takip, onarımın ve orta kulağın uzun dönemdeki durumunu değerlendirmeyi sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Kulak Zarı Deliği ve Onarımı; Kronik Orta Kulak İltihabı; Kolesteatom ve Cerrahi Tedavisi; Otoskleroz ve Üzengi Kemiği Ameliyatı