Boğazda takılma veya yabancı cisim hissi, bazen yumru, düğüm, sıkışma ya da temizlenemeyen bir salgı varmış gibi tarif edilir. Yemek ve sıvılar normal geçmesine rağmen özellikle tükürük yutarken hissedilebilir. Bu tür yakınmaların bir bölümü globus olarak adlandırılır.
Globus hissi sık görülür ve uygun değerlendirmeden sonra çoğu kişide ciddi bir hastalık saptanmaz. Bununla birlikte gerçek yutma güçlüğü, ağrılı yutma ve boğaza gerçekten bir cisim takılması farklı durumlardır. İlk değerlendirmede bu ayrımın yapılması önemlidir.
Globus nasıl hissedilir?
Yakınma gün içinde değişebilir, gelip geçebilir veya daha sürekli hale gelebilir. Bazı kişiler yemek yerken rahatladığını, sessizce otururken ya da tükürüğünü tekrar tekrar yutarken daha fazla fark ettiğini anlatır. Boğaz temizleme ihtiyacı ve ses yorgunluğu eşlik edebilir.
Globus, yutmanın tamamen durduğu bir durum değildir. Yiyeceklerin veya suyun geçişi gerçekten zorlaşıyorsa yakınma yalnızca globus olarak kabul edilmemelidir. Yutma sırasında ağrı, öksürme veya boğulma hissi de ayrıca değerlendirilir.
Neden ortaya çıkar?
Boğaz kaslarındaki gerginlik, uzun süreli ses kullanımı, tahriş ve bölgenin duyarlılığındaki değişiklikler katkıda bulunabilir. Reflü bazı kişilerde etkili olabilir, ancak her globus yakınmasının nedeni reflü değildir. Birden fazla etken aynı anda bulunabilir.
Stres ve kaygı hissin belirginleşmesine yol açabilir. Bu ilişki, yakınmanın hayali olduğu anlamına gelmez. Hissi kontrol etmek için sık sık kuru yutkunmak veya sert biçimde boğaz temizlemek, tahriş ve kas gerginliğini artırarak yakınmanın sürmesine katkıda bulunabilir.
Muayenede neler değerlendirilir?
Hissin ne zaman başladığı, yemeklerle ilişkisi, ağrı, kilo kaybı, ses değişikliği ve reflü belirtileri sorgulanır. Sigara kullanımı, ilaçlar ve geçirilmiş hastalıklar da dikkate alınır. Ağız, boğaz ve boyun muayenesi yapılır; gerektiğinde ince bir kamera ile gırtlak ve çevresi incelenir.
Tipik yakınmaları olan, muayenesi olağan bulunan ve uyarıcı belirtileri olmayan her kişiye tomografi veya gastroskopi gerekmez. Buna karşılık öykü veya muayene farklı bir hastalığı düşündürüyorsa yutma incelemeleri, yemek borusu değerlendirmesi ya da uygun görüntüleme planlanabilir.
Gerçek yabancı cisimden nasıl ayrılır?
Balık, kemikli yiyecek veya başka bir cisim yutulmasının hemen ardından başlayan batma ve takılma hissi ayrı değerlendirilmelidir. Bazen yüzeysel çizilme de benzer his oluşturabilir; bunun güvenle ayırt edilmesi için muayene gerekebilir. Kılçık ya da keskin cisim şüphesinde değerlendirme ertelenmemelidir.
Boğaza alet veya parmak sokarak cismi çıkarmaya ya da daha fazla yiyecekle aşağı itmeye çalışmak uygun değildir. Tükürüğü yutamama, salya akması, belirgin ağrı veya nefes güçlüğü varsa acile başvurulmalıdır. Ciddi solunum sıkıntısında 112 aranmalıdır.
Günlük yaşamda neler yardımcı olabilir?
Yutma güvenliği normalse küçük yudumlarla su içmek ve sert boğaz temizleme alışkanlığını azaltmak rahatlatıcı olabilir. Uzun konuşmalara ara vermek, sesi zorlamamak, sigara ve dumandan uzak durmak yararlı olabilir. Sıvı kısıtlaması olan kişiler kendi tedavi planına uymalıdır.
Kas gerginliği ve ses kullanımı ön plandaysa dil ve konuşma terapistiyle çalışmak düşünülebilir. Uygun gevşeme ve nefes çalışmaları bazı kişilerde yardımcı olur. Kaygının belirgin olduğu durumlarda buna yönelik destek, boğaz değerlendirmesiyle birlikte ele alınabilir.
Reflü ilacı her hastada gerekir mi?
Sadece takılma hissi bulunması, uzun süreli asit baskılayıcı tedavi başlanması için yeterli değildir. Mide yanması ve ağza acı su gelmesi gibi belirtiler, muayene ve gerektiğinde testlerle birlikte değerlendirilir. Tedavi denenmişse yanıtı ve sürdürülme gereği kontrol edilmelidir.
Normal muayene sonrasında açıklama ve uygun bakım, yakınmanın yönetimini kolaylaştırabilir. Belirtilerin dalgalanması mümkündür. Ancak yeni yutma güçlüğü, yutarken ağrı, açıklanamayan kilo kaybı, boyunda kitle veya ilerleyen ses değişikliği gelişirse önceki değerlendirme normal olsa bile yeniden başvurulmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Yutma Güçlüğü; Reflü ve Boğaz Yakınmaları; Ses Kısıklığı; Ses Terapisi ve Ses Sağlığının Korunması