Otoskleroz, iç kulağı çevreleyen kemikteki anormal yeniden yapılanmayla ilişkili bir hastalıktır. Sıklıkla orta kulağın en küçük kemikçiği olan üzenginin hareketini kısıtlar. Üzengi yeterince hareket edemediğinde sesin iç kulağa iletilmesi zorlaşır ve işitme kaybı oluşabilir.
Günlük dilde bazen kulak kireçlenmesi olarak anılır. Ancak kulak içinde temizlenebilecek bir kireç birikimi değildir. Tedavi; kaybın türü ve derecesi, günlük iletişim ihtiyacı ve kişinin tercihlerine göre planlanır. İşitme cihazı ve uygun hastalarda üzengi kemiği ameliyatı temel seçenekler arasındadır.
Hangi belirtiler görülür?
İşitme kaybı çoğunlukla yavaş ilerler. Bir kulakta başlayabilir veya iki kulağı farklı derecelerde etkileyebilir. Çınlama eşlik edebilir. Kulak ağrısı ve akıntı, otosklerozun tipik yakınmaları değildir; varsa başka nedenler de araştırılır.
Bazı kişilerde esas sorun sesin iletilmesindeyken, bazılarında iç kulağın sesleri algılama işlevi de etkilenebilir. Bu durumda mikst işitme kaybı ortaya çıkabilir. Kişinin ne kadar az duyduğu kadar, konuşmaları ne ölçüde anlayabildiği de tedavi kararında önemlidir.
Neden olur ve ailesel midir?
Hastalığın gelişiminde genetik yatkınlık rol oynayabilir; ailede benzer işitme kaybı bulunabilir. Bununla birlikte, her hastada aile öyküsü yoktur ve ailede otoskleroz bulunması herkesin aynı şekilde etkileneceği anlamına gelmez.
Gebelik döneminde şikayetlerde artış meydana gelebilir.
Hastalığın ortaya çıkışı tek bir davranışa veya beslenme hatasına bağlanamaz. Kulağı temizletmek ya da kulak damlası kullanmak üzenginin hareketini düzeltmez. Değerlendirme, kulak muayenesi ve odyolojik incelemeler üzerinden yürütülür.
Tanı nasıl konur?
Kulak zarı muayenede normal görünebilir. Saf ses odyometrisinde hava ve kemik yolu ölçümleri karşılaştırılır. Konuşmayı anlama testleri ve orta kulak reflekslerinin değerlendirilmesi tanıya katkıda bulunabilir.
Bazı hastalarda tanıyı desteklemek veya cerrahi planlamak için temporal kemik tomografisi istenir. Her hastada görüntüleme zorunlu değildir. Kulak zarı normal olan her iletim tipi kayıp da otoskleroz değildir; diğer kemikçik sorunları ve farklı nedenler dikkate alınır.
İşitme cihazı mı ameliyat mı?
İşitme cihazı, sesleri kişinin kaybına göre güçlendirerek iletişimi destekler. Cerrahi istemeyen veya cerrahi için uygun olmayan kişilerde yararlı bir seçenektir. İşitme cihazı kullanmak, hastalığın tedavisiz bırakıldığı anlamına gelmez.
Ameliyat ise üzengi düzeyindeki iletim sorununu azaltmayı amaçlar. Karar verilirken iç kulağın işlevi, diğer kulağın işitmesi, mesleki ihtiyaçlar, denge yakınmaları ve kişinin risklere yaklaşımı görüşülür. Uygun seçenek herkes için aynı değildir. Hastalığı güvenilir biçimde geriye çeviren, herkes için standart bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır.
Üzengi kemiği ameliyatı nasıl yapılır?
Stapedotomi işleminde, hareketsiz üzenginin tabanında küçük bir açıklık oluşturulur ve ses titreşimini iç kulağa aktarmaya yardımcı olan küçük bir protez yerleştirilir. Stapedektomi, tabanın daha geniş bir bölümünün çıkarıldığı farklı bir yaklaşımdır. Uygulanacak teknik cerrahi bulgulara göre belirlenir.
İşlemin amacı, ses iletimini iyileştirmektir. Eşlik eden iç kulak kaybını tamamen düzeltmez; ameliyat sonrasında işitme cihazı ihtiyacı devam edebilir. Çınlama azalabilir, aynı kalabilir veya artabilir. Bu nedenle ameliyat, çınlamayı kesin olarak gideren bir işlem şeklinde değerlendirilmemelidir.
Riskler ve iyileşme süreci nasıldır?
Geçici baş dönmesi, tat duyusunda değişiklik, kulak zarında sorun ve işitmede beklenen artışın sağlanamaması olası sonuçlardır. Seyrek olarak belirgin veya ileri derecede kalıcı işitme kaybı gelişebilir. Yüz siniri etkilenmesi gibi nadir riskler de ameliyat öncesi bilgilendirmede ele alınır.
İlk dönemde tampon ve iyileşme nedeniyle sesler farklı duyulabilir. Nihai değerlendirme, uygun zamanda yapılan kontrol ve işitme testiyle gerçekleştirilir. Basınç oluşturan hareketler, ağır egzersiz, yüzme ve uçuş için cerrahi ekibin önerileri izlenmelidir.
Artan veya şiddetli baş dönmesi, ani işitme kötüleşmesi, belirgin ağrı, ateş ya da yüzde güçsüzlük gelişirse gecikmeden başvurulmalıdır. Ameliyat sonrasında da diğer kulağın ve mevcut işitmenin takibi önemini korur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: İşitme Kaybı ve İşitme Testleri; Kulak Çınlaması; Orta Kulak Kemikçiklerinin Onarımı; İşitme Cihazları ve Koklear İmplant