Lenf bezleri, bağışıklık sisteminin parçası olan küçük yapılardır. Boyundaki lenf bezleri ağız, boğaz, dişler ve baş bölgesindeki enfeksiyonlara yanıt olarak büyüyebilir. Bu nedenle boyunda ele gelen bir lenf bezi, tek başına kanser anlamına gelmez.
Değerlendirmede büyümenin ne kadar süredir bulunduğu, tek bir bölgede mi yoksa farklı bölgelerde mi olduğu ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği önemlidir. Her lenf bezi büyümesi aynı incelemeleri veya aynı tedaviyi gerektirmez.
En sık karşılaşılan nedenler
Üst solunum yolu enfeksiyonları, bademcik iltihabı ve diş enfeksiyonları boyunda lenf bezi büyümesine yol açabilir. Bazı virüs enfeksiyonlarında birden fazla bölgede lenf bezi büyümesi görülebilir. Daha uzun süren bazı enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları, lenfoma ve baş ve boyun bölgesindeki tümörler de olası nedenler arasındadır.
Enfeksiyon sırasında hassasiyet ve ağrı bulunabilir. Bununla birlikte ağrının varlığı veya yokluğu nedenin kesin olarak anlaşılmasını sağlamaz. Yakın zamanda geçirilen hastalıklar ve kullanılan ilaçlar değerlendirmede dikkate alınır.
Çocuklarda lenf bezleri neden uzun süre hissedilir?
Çocuklarda küçük, hareketli lenf bezleri sık görülür. Viral enfeksiyon sonrasında lenf bezlerinin küçülmesi haftalar, bazen aylar sürebilir. Genel durumu iyi, muayenesi güven verici bir çocukta hekim kontrolünde izlem yeterli olabilir.
Bu durum, büyümeye devam eden her lenf bezinin normal kabul edilebileceği anlamına gelmez. Uzayan ateş, belirgin halsizlik, kilo kaybı, gece terlemesi, kolay morarma veya farklı bölgelerde şişlik varsa yeniden değerlendirme gerekir.
Hangi bulgular daha dikkatli araştırılır?
Giderek büyüyen, sert veya çevreye yapışık lenf bezleri; köprücük kemiği üzerindeki şişlikler ve belirgin bir enfeksiyon olmadan ortaya çıkan kitleler araştırılır. Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi ve uzun süren ateş de hekime bildirilmelidir.
Erişkinde enfeksiyonla açıklanamayan, iki haftadır kaybolmayan veya süresi bilinmeyen bir boyun şişliği değerlendirilmelidir. Şüpheli özellikler varsa bu sürenin dolması beklenmez. Lenf bezinin yalnızca büyüklüğüne bakılarak iyi veya kötü huylu olduğuna karar verilemez.
Muayene ve ultrasonun yeri
Muayenede boyundaki lenf bezlerinin yanı sıra ağız, boğaz, kulaklar, dişler ve gerektiğinde diğer lenf bezi bölgeleri incelenir. Kan testleri ve enfeksiyon araştırmaları, öykünün işaret ettiği olasılıklara göre seçilir.
Ultrason lenf bezinin boyutunu, biçimini ve iç yapısını değerlendirir. Raporda “reaktif” ifadesi, çoğunlukla enfeksiyon veya bağışıklık yanıtını düşündüren özellikleri anlatır. Ancak rapor tek başına yeterli değildir; devam eden büyüme veya yeni yakınmalar varsa bulgular yeniden gözden geçirilir.
Biyopsi ne zaman gerekir?
Nedeni açıklanamayan, şüpheli veya takipte gerilemeyen lenf bezlerinde doku örneklemesi gerekebilir. İnce iğneyle hücre örneği alınması, kalın iğne biyopsisi veya lenf bezinin cerrahi olarak çıkarılması farklı seçeneklerdir. Seçim, düşünülen hastalığa ve önceki sonuçlara göre yapılır.
Özellikle lenfoma şüphesinde, lenf bezinin doku yapısını değerlendirecek kadar örnek gerekebilir. Bu nedenle ince iğne biyopsisi her durumda yeterli olmaz. Biyopsi önerilmesi, kanser tanısının kesinleştiği anlamına gelmez; tanının açıklığa kavuşturulmasını amaçlar.
Tedavi ve takip nasıl yürütülür?
Viral enfeksiyona bağlı büyümelerde antibiyotik yarar sağlamaz. Bakteriyel enfeksiyon düşünülürse uygun tedavi verilir; apse gelişmişse boşaltılması gerekebilir. Diğer nedenlerde tedavi, saptanan hastalığa göre planlanır.
Takip önerildiğinde kontrol zamanı ve hangi değişikliklerde daha erken başvurulacağı netleştirilir. Kitleyi sık sık sıkmak veya bastırmak yararlı değildir. Hızlı büyüme, yüksek ateşle kötüleşme, yutamama veya solunum güçlüğü gelişirse beklenmeden değerlendirme yapılmalıdır. Ciddi solunum güçlüğünde 112 aranmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Boyunda Şişlik ve Kitleler; Boğaz Ağrısı ve Bademcik İltihabı; Bademcik ve Dil Kökü Kanserleri; Geniz Kanseri