Endoskopik sinüs cerrahisi, burun deliklerinden yerleştirilen kamera ve özel aletlerle burun ve sinüslere yönelik işlem yapılmasıdır. Kronik sinüzit ve burun polipleri başta olmak üzere uygun hastalarda kullanılır. Çoğu işlem burun içinden yapılabildiği için yüzde dışarıdan görülen bir kesi gerekmez.
Amaç, hastalıklı dokuları gerektiği ölçüde temizlemek, sinüslerin buruna açılan yollarını düzenlemek ve bölgeye uygulanan tedavilerin ulaşmasını kolaylaştırmaktır. İşlemin kapsamı her hastada aynı değildir; hangi sinüslerin ve ne ölçüde tedavi edileceği muayene ve görüntüleme bulgularıyla belirlenir.
Ameliyat kimler için düşünülür?
Uygun tedaviye rağmen yakınmaları süren, yaşam kalitesi belirgin etkilenen ve hastalığı muayene veya görüntülemeyle doğrulanan kişilerde cerrahi değerlendirilebilir. Burun polipleri, bazı sinüs kistleri ve belirli sinüs hastalıklarında da endoskopik yaklaşım kullanılabilir. İnverted papillom gibi oluşumların cerrahisi ise farklı bir hastalık değerlendirmesi ve takip planı gerektirir.
Yalnızca tomografide doku kalınlaşması görülmesi ameliyat kararı için yeterli değildir. Yakınmaların tipi, önceki tedavilere yanıt, eşlik eden hastalıklar ve kişinin beklentileri birlikte ele alınır. Her hasta için aynı ilaçların aynı süreyle kullanılması şartı yerine bireysel bir değerlendirme yapılır.
Ameliyat öncesinde nasıl hazırlanılır?
Endoskopik muayene ve uygun sinüs tomografisi, hastalığın dağılımını ve göz çukuru ile kafa tabanı gibi komşu yapıları değerlendirmeye yardımcı olur. Daha önce geçirilmiş ameliyatlar, astım, ilaç alerjileri ve kanama öyküsü cerrahi ekiple paylaşılmalıdır.
Kan sulandırıcılar dahil kullanılan bütün ilaçlar bildirilmelidir. Bu ilaçlar hasta tarafından kendiliğinden kesilmemeli; gerekiyorsa ilgili hekimlerle birlikte bir plan yapılmalıdır. Anestezi değerlendirmesi, açlık süresi ve ameliyat günü hazırlıkları sağlık kuruluşunun önerilerine göre düzenlenir.
Ameliyat nasıl yapılır?
İşlem çoğunlukla genel anestezi altında gerçekleştirilir. Kamera görüntüsü altında polipler veya gerekli dokular çıkarılır ve ilgili sinüslerin açıklıkları düzenlenir. Gerekli durumlarda septoplasti gibi ek işlemler aynı seansta yapılabilir.
Bazı hastalarda görüntüleme eşliğinde cerrahi yön bulmayı sağlayan navigasyon sistemleri kullanılabilir. Bu sistemler özellikle anatomisi değişmiş veya yaygın hastalığı bulunan olgularda yardımcı olabilir; ameliyatı kendi başına yapan bir cihaz değildir ve her işlem için zorunlu değildir.
Ameliyatın yararları ve sınırları nelerdir?
Uygun hastalarda tıkanıklık, akıntı, tekrarlayan alevlenmeler ve yaşam kalitesi üzerinde düzelme sağlanabilir. Koku alma da iyileşebilir ancak sonuç kişiden kişiye değişir. Baş ağrısının nedeni sinüs hastalığı değilse ameliyatla düzelmesi beklenmemelidir.
Cerrahi, kronik iltihabi yatkınlığı veya alerjiyi her zaman ortadan kaldırmaz. Özellikle polipli hastalıkta ilaç tedavisi ve uzun süreli takip gerekebilir. İlerleyen yıllarda yeniden hastalık gelişmesi veya ek tedavi ihtiyacı olması mümkündür.
Olası riskler nelerdir?
Kanama, enfeksiyon, kabuklanma, burun içinde yapışıklık, yakınmaların sürmesi ve koku almada değişiklik olası riskler arasındadır. Sinüsler göz ve kafa tabanına komşu olduğu için nadiren göz çevresi yaralanması, görme kaybı veya beyin omurilik sıvısı kaçağı gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
Kişisel risk, hastalığın yaygınlığına, anatomiye ve önceki ameliyatlara göre değişir. Ameliyat öncesi görüşmede beklenen yararlar ve riskler yapılacak işleme özel olarak ele alınır.
Ameliyat sonrası bakım neden önemlidir?
İlk günlerde hafif kanlı sızıntı, tıkanıklık ve kabuklanma olabilir. Her hastada aynı tampon kullanılmaz. Kontrollerde yapılan endoskopik değerlendirme ve gerektiğinde temizlik, iyileşmenin önemli parçalarıdır. Burun yıkaması ve spreylerin başlama zamanı cerrahi ekibin önerisine göre belirlenir; yıkamada steril, distile veya kaynatılıp soğutulmuş su kullanılır.
Sümkürme, ağır egzersiz, işe dönüş ve uçuşla ilgili öneriler yapılan işleme göre değişir. Durmayan belirgin kanama, görme değişikliği, göz çevresinde artan şişlik, yüksek ateşle birlikte şiddetli baş ağrısı veya sürekli tek taraflı su gibi akıntı gelişirse gecikmeden değerlendirme gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Akut ve Kronik Sinüzit; Burun Polipleri; Burun Orta Bölmesinde Eğrilik ve Septoplasti; Burun ve Sinüslerde İnverted Papillom