Burun kanaması, burun iç yüzeyindeki damarların kanamasıyla oluşur. Çoğu kanama burnun ön bölümünden kaynaklanır ve doğru baskı uygulamasıyla durabilir. Daha geriden gelen, yoğun veya tekrarlayan kanamalarda tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Kanamanın miktarı kadar ne kadar sürdüğü, nasıl başladığı, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden belirtiler de önemlidir. Kanama sırasında ilk amaç, doğru pozisyonda kesintisiz baskı uygulamak ve acil yardım gerektiren durumu tanımaktır.
Burun kanarken ilk olarak ne yapılmalı?
- Dik oturun ve başınızı hafifçe öne eğin. Ağzınızı açık tutarak ağızdan nefes alın.
- Baş ve işaret parmağınızla burnun kemikli üst bölümünü değil, burun deliklerinin hemen üzerindeki yumuşak kısmını iki taraftan sıkın.
- Baskıyı saat tutarak 15 dakika boyunca kesintisiz sürdürün. Durup durmadığını görmek için parmaklarınızı arada bırakmayın.
- Ağza gelen kanı yutmak yerine tükürün. Başınızı geriye atmayın ve sırtüstü yatmayın.
- Burun içine gelişigüzel pamuk veya kâğıt sıkıştırmayın; oluşan pıhtıları temizlemeye çalışmayın.
Yalnızca burun kökünü sıkmak kanayan ön bölgeye yeterli baskı sağlamaz. Buz uygulaması yapılacak olsa bile doğru baskının yerine geçmez. Kanama durduktan hemen sonra sümkürmek, pıhtıyı yerinden oynatarak yeniden kanamaya yol açabilir.
Ne zaman acil yardım alınmalı?
Doğru şekilde uygulanan 15 dakikalık kesintisiz baskıya rağmen kanama sürüyorsa acil değerlendirme gerekir. Kanama çok yoğunsa, nefes almayı zorlaştırıyorsa, baş dönmesi veya bayılma varsa ya da ciddi yüz veya baş yaralanması sonrasında başladıysa bu sürenin dolması beklenmemelidir. Gerekirse 112 aranmalıdır.
Boğaza sürekli ve fazla miktarda kan akması da değerlendirme gerektirir. Kan sulandırıcı kullanan veya kanama bozukluğu bulunan kişilerde daha düşük eşikle sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Yoğun kanama veya baygınlık hissi varken kişinin kendi aracıyla yola çıkması uygun değildir.
Burun kanamasının nedenleri nelerdir?
Kuruluk, burun karıştırma, sert sümkürme, küçük travmalar ve burun içindeki tahriş sık nedenlerdir. Alerjik nezle, enfeksiyonlar ve spreyi sürekli orta bölmeye yöneltmek de kanamayı kolaylaştırabilir. Daha az sıklıkla septum deliği, damar sorunları veya burun içindeki oluşumlar etkili olabilir.
Kan sulandırıcı ilaçlar kanamanın durmasını zorlaştırabilir. Tansiyon değerlendirmesi önemli olmakla birlikte her burun kanamasını yalnızca yüksek tansiyona bağlamak doğru değildir. Kan sulandırıcı ilaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemeli veya dozları değiştirilmemelidir.
Tekrarlayan kanamada nasıl inceleme yapılır?
Kanamanın sıklığı, hangi taraftan geldiği, süresi ve daha önce uygulanan tedaviler sorgulanır. Muayenede kanayan bölge araştırılır. Kaynak görülemiyorsa veya özellikle tek taraflı kanama tekrarlıyorsa endoskopik inceleme gerekebilir.
Kan sayımı ve pıhtılaşma testleri, kanamanın ağırlığına ve kişisel öyküye göre istenir; her hafif kanamada aynı tetkiklerin yapılması gerekmez. Vücudun başka yerlerinde kolay morarma, diş eti kanaması veya ailede tekrarlayan kanama öyküsü varsa belirtilmelidir.
Hangi tedaviler uygulanabilir?
Görülebilen uygun bir kanama odağı, lokal uygulamalar sonrasında kimyasal veya elektriksel yöntemlerle kapatılabilir. Halk arasında damar yakılması denilen bu işlem, muayeneyle belirlenen bölgeye yönelik yapılır. Kanamanın durumuna göre kendiliğinden eriyen ya da sonradan çıkarılması gereken tamponlar kullanılabilir.
Tamponun çıkarılma zamanı ve bakımı hekim tarafından belirlenir; hasta kendisi çıkarmamalıdır. Kontrol altına alınamayan seçilmiş kanamalarda, kanayan damara cerrahi müdahale veya damar içinden tıkama işlemi gerekebilir.
Yeniden kanamayı azaltmak için nelere dikkat edilmeli?
Önerilen nemlendirici burun ürünleri kullanılabilir ve ortamın aşırı kuru olmamasına dikkat edilebilir. Erken dönemde burun karıştırmaktan, kuvvetle sümkürmekten ve ıkınma gerektiren ağır efordan kaçınılır; süre, kanamanın ve tedavinin özelliklerine göre belirlenir.
Tekrarlayan tek taraflı kanamaya kalıcı tıkanıklık veya kanlı akıntı eşlik ediyorsa KBB değerlendirmesi ertelenmemelidir. Kanama durdurulmuş olsa bile, tekrarlamasına yol açan nedenin anlaşılması kalıcı kontrol açısından önem taşır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi ve takip planı, muayene bulgularına ve bireysel ihtiyaçlara göre belirlenir.
İlgili sayfalar: Burun Tıkanıklığı; Alerjik Nezle; Burun Orta Bölmesinde Delik — Septal Perforasyon; Burun ve Sinüslerde İnverted Papillom